Αστικές αναπλάσεις.
Η μυθοποιητική διαδικασία, η κατασκευή δηλαδή ενός μύθου σε αντικατάσταση της πραγματικότητας (που θα την αποσιωπήσει), θα είναι μία προσωποποιημένη χειραγώγηση των ερεθισμάτων (αστικών για την περίπτωση μας) για τα οποία μοιάζει να μην υπάρχει (ή ακόμα πως εμποδίζεται) το απαραίτητο υλικό (δεδομένα) ειδικής προσέγγισής τους από το άτομο και άρα επιτυχούς διερεύνησης και λύσης των ερωτημάτων που προκύπτουν στην ύπαρξη τους ως καθημερινές κοινωνικές καταστάσεις. Στο λόγο της προσωποποιημένης αυτής στρέβλωσης είναι που εντοπίζεται μία φαντασιακή παράσταση οργανωμένη από κεντρικές συγκεντρωτικές θέσεις που κατευθύνονται αποταπάνω, διαχέονται προστακάτω αλλά εξακολουθούν να εξυπηρετούν τους αποταπάνω και θα εξηγήσουμε τι εννοούμε με αυτό.
Για αρχή να σημειωθεί πως η αμφισβήτηση είναι δυνατότητα καθενός-καθεμιάς από εμάς. Στο βαθμό που αυτή συλλογικοποιείται ή όχι είναι που μπορεί να διακρίνουμε διαφορετικές ποιότητες στη βάση της, αλλά για αρχή να διατηρήσουμε σαφώς ένα θετικό πρόσημο και για τις δύο περιπτώσεις και τις διαβαθμίσεις τους. Μιλώντας για αμφισβήτηση εννοούμε το εργαλείο μίας απομυθοποιητικής παρέμβασης στην κοινωνική καθημερινότητα που μας περιβάλει. Δηλαδή την αποκάλυψη της πραγματικότητας των αντικειμένων και την τοποθέτηση μας απέναντι τους. Η προσωποποιημένη όμως στόχευση του μύθου, για αρχή, δείχνει μία υποβολή αποταέξω. Δείχνει δηλαδή την υιοθέτηση εξωυποκειμενικών κρίσεων και άρα όχι μία προσωπική προσέγγιση αυτού που μας περιβάλει. Στο βαθμό που πρέπει να συμβεί το αντίστροφο είναι που οι ποιότητες προσέγγισης διαβαθμίζονται ανάμεσα στην εκγύμναση είτε μοναχά των προσωπικών, των ατομικών, κριτικών εργαλείων είτε στη συλλογικοποίησή τους, στην τοποθέτηση τους σε ένα κοινό δοχείο σκέψης και τελικά συλλογικής πράξης.
Αφού γίνεται λόγος για την πόλη, πρέπει να σημειωθεί, για ένα ευρύτερο πλαίσιο αστικών πρακτικών και αναδιαρθρώσεων που συχνά επιφέρουν κοινωνικές συγκρούσεις, πως τις περισσότερες φορές αυτές καταπιέζονται από τη μυθοποιητική διαδικασία. Στην ουσία αυτών των πρακτικών, συχνά διατηρείται στην κοινωνική επιφάνεια, ένα αποστειρωμένο θετικό νόημα, αποκρύπτοντας βίαιες ανακατατάξεις και εκεί είναι που γεννιέται ο μύθος. Το θετικό νόημα γίνεται αποδεκτό παρακινώντας μία αδιασμφισβήτητη θετική στάση για τη συνολική πλέον κατάσταση και όχι μόνο για την οπτικά αναγνωρίσιμη επέμβαση (τι αναγνωρίζει κανείς οπτικά βέβαια και αυτό είναι ένα ζητούμενο συσχετισμένο με τη μυθοποίηση). Η ωραιοποίηση του αστικού περιβάλλοντος, για παράδειγμα μέσα από μία πολεοδομικού επιπέδου ανάπλαση, διατηρώντας αυτή την ωραιοποίηση ως πρόταγμα αλλά ταυτόχρονα επιφανειακά και κεντρικά και όχι ως κοινωνικό εργαλείο, ανάγοντας την καθαρότητα, το καινούριο, το λαμπερό και το πράσινο, το «βιώσιμο» και το υγιές ως απόλυτες προθέσεις μίας θεαματικής αστικής καθαριότητας, είναι που στήνει σκαλοπατιαστά το μύθο της. Αποκρύπτει με αυτό όλες τις υπόλοιπες κοινωνικές δυναμικές που διαταράσσονται, σκόπιμα ή όχι (;), και άρα αφού τις υποβιβάζει στην οπτική αντίθεση που δημιουργείται, με το συν να βρίσκεται στην αισθητική της νέας επέμβασης και το πλην να περιρρέει στα παράπλευρα πλέον υφιστάμενα (γερασμένα μα γεμάτα), τελικά τις απομακρύνει. Ο μύθος της αστικής αναζωογόνησης λοιπόν είναι διπλός. Λειτουργεί και ως εκκινητής κοινωνικών αλλαγών.
Δεν εντοπίζεται το προβληματικό όμως στο εμφανές υλικό αποτέλεσμα αυτών των επεμβάσεων, μία καινούρια πλατεία ή ένα δίκτυο πεζοδρόμων για παράδειγμα, αλλά στην πιθανή διατάραξη ευαίσθητων κοινωνικών ισορροπιών που ταλαντεύονται πλέον βίαια και επικίνδυνα, ιδιαίτερα, στις λεγόμενες «υποβαθμισμένες» γειτονιές. Η αισθητική ολοκλήρωση αυτής της επέμβασης ως αστικός νεωτερισμός είναι που προβάλλεται εμπρός και στήνει το πρόσωπο του μύθου, ενώ η ουσία της μοιάζει να αποκρύπτεται ή καλύτερα μάλλον, να παραποιείται. Η επέμβαση θα επιχειρήσει να λειτουργήσει ως διώκτης αφού οι προδιαγραφές υλοποίησης της το έχουν ορίσει έτσι από την αρχή και αυτό είναι που αποκρύπτεται. Για παράδειγμα η επιτυχία του μύθου της αστικής αναζωογόνησης, όπως αυτό χαρακτηριστικά συμβαίνει στην πρακτική του gentrification, είναι η ουσία (σίγουρα το αποτέλεσμα) της παρέμβασης μίας κεντρικής εξουσίας, οικονομικής και πολιτικής η οποία θέτει εκτός επιθυμητών κοινωνικών ορίων αστικές «γηγενείς» ομάδες (υποστηρίζει ουσιαστικά αυτά τα όρια) οργανώνοντας αυτές τις αστικές αναζωογονήσεις. Ομάδες που είτε βρίσκονται από αυθόρμητη επιλογή τους εκεί (σπάνια - τι σημαίνει άραγε επιλογή για τις περισσότερο αδύναμες κοινωνικές ομάδες) είτε βρέθηκαν από προηγούμενες ανακαταταξείς που τους οδήγησαν στο περιθώριο της πόλης. Το περιθώριο όμως αυτό το οικειοποήθηκαν, ρίζωσαν εκεί..
Αν η λύση αυτού του μύθου βρίσκεται στην αμφισβήτηση του άρτια σχεδιασμένου νέου αστικού περιβάλλοντος σε αυτό δεν εννοείται η αντίσταση στις αναπλάσεις, την αποπομπή δηλαδή κάθε νέας υλικής κατασκευής, αλλά η διεκδίκηση διατήρησης της κοινωνικής ισσοροπίας στα πρόσωπα των ατόμων που επιθυμούν και θέλουν να παραμένουν στον αστικό τόπο επιλογής τους και με τις αστικές ενέσεις αναζωογόνησης να τους απευθύνονται και όχι να λειτουργούν ως διώκτες και να μετακινούνται στο περιθώριο τελικά ως αστικά αποκούμπια χωρίς γη. Ερώτημα μένει βέβαια αφενός αν υπό αυτούς τους όρους τελικά κάτι τέτοιο συμβαίνει, μάλλον όχι, και αφετέρου με ποιες προυποθέσεις θα μπορούσε να συμβεί. Το κόστος των επεμβάσεων δείχνει το τίμημα των κοινωνικών ανακατανομών που επιβάλει η γεωγραφία αυτού του «αστικού -ωραίου» η γεωγραφία τελικά της βύθισης και της ανάδυσης της αστικής γεωπροσόδου και του διαρκούς προσδιορισμού του περιθωρίου και των κατοίκων του.
Κεραμεικός, Μεταξουργείο, Γκάζι, Ομόνοια, Άγιος Παντελεήμονας
Νερατζιώτισσα, Άγιος Δημήτριος
Παραμύθι χωρίς όνομα.
Η μυθοποιητική διαδικασία, η κατασκευή δηλαδή ενός μύθου σε αντικατάσταση της πραγματικότητας (που θα την αποσιωπήσει), θα είναι μία προσωποποιημένη χειραγώγηση των ερεθισμάτων (αστικών για την περίπτωση μας) για τα οποία μοιάζει να μην υπάρχει (ή ακόμα πως εμποδίζεται) το απαραίτητο υλικό (δεδομένα) ειδικής προσέγγισής τους από το άτομο και άρα επιτυχούς διερεύνησης και λύσης των ερωτημάτων που προκύπτουν στην ύπαρξη τους ως καθημερινές κοινωνικές καταστάσεις. Στο λόγο της προσωποποιημένης αυτής στρέβλωσης είναι που εντοπίζεται μία φαντασιακή παράσταση οργανωμένη από κεντρικές συγκεντρωτικές θέσεις που κατευθύνονται αποταπάνω, διαχέονται προστακάτω αλλά εξακολουθούν να εξυπηρετούν τους αποταπάνω και θα εξηγήσουμε τι εννοούμε με αυτό.
Για αρχή να σημειωθεί πως η αμφισβήτηση είναι δυνατότητα καθενός-καθεμιάς από εμάς. Στο βαθμό που αυτή συλλογικοποιείται ή όχι είναι που μπορεί να διακρίνουμε διαφορετικές ποιότητες στη βάση της, αλλά για αρχή να διατηρήσουμε σαφώς ένα θετικό πρόσημο και για τις δύο περιπτώσεις και τις διαβαθμίσεις τους. Μιλώντας για αμφισβήτηση εννοούμε το εργαλείο μίας απομυθοποιητικής παρέμβασης στην κοινωνική καθημερινότητα που μας περιβάλει. Δηλαδή την αποκάλυψη της πραγματικότητας των αντικειμένων και την τοποθέτηση μας απέναντι τους. Η προσωποποιημένη όμως στόχευση του μύθου, για αρχή, δείχνει μία υποβολή αποταέξω. Δείχνει δηλαδή την υιοθέτηση εξωυποκειμενικών κρίσεων και άρα όχι μία προσωπική προσέγγιση αυτού που μας περιβάλει. Στο βαθμό που πρέπει να συμβεί το αντίστροφο είναι που οι ποιότητες προσέγγισης διαβαθμίζονται ανάμεσα στην εκγύμναση είτε μοναχά των προσωπικών, των ατομικών, κριτικών εργαλείων είτε στη συλλογικοποίησή τους, στην τοποθέτηση τους σε ένα κοινό δοχείο σκέψης και τελικά συλλογικής πράξης.
Αφού γίνεται λόγος για την πόλη, πρέπει να σημειωθεί, για ένα ευρύτερο πλαίσιο αστικών πρακτικών και αναδιαρθρώσεων που συχνά επιφέρουν κοινωνικές συγκρούσεις, πως τις περισσότερες φορές αυτές καταπιέζονται από τη μυθοποιητική διαδικασία. Στην ουσία αυτών των πρακτικών, συχνά διατηρείται στην κοινωνική επιφάνεια, ένα αποστειρωμένο θετικό νόημα, αποκρύπτοντας βίαιες ανακατατάξεις και εκεί είναι που γεννιέται ο μύθος. Το θετικό νόημα γίνεται αποδεκτό παρακινώντας μία αδιασμφισβήτητη θετική στάση για τη συνολική πλέον κατάσταση και όχι μόνο για την οπτικά αναγνωρίσιμη επέμβαση (τι αναγνωρίζει κανείς οπτικά βέβαια και αυτό είναι ένα ζητούμενο συσχετισμένο με τη μυθοποίηση). Η ωραιοποίηση του αστικού περιβάλλοντος, για παράδειγμα μέσα από μία πολεοδομικού επιπέδου ανάπλαση, διατηρώντας αυτή την ωραιοποίηση ως πρόταγμα αλλά ταυτόχρονα επιφανειακά και κεντρικά και όχι ως κοινωνικό εργαλείο, ανάγοντας την καθαρότητα, το καινούριο, το λαμπερό και το πράσινο, το «βιώσιμο» και το υγιές ως απόλυτες προθέσεις μίας θεαματικής αστικής καθαριότητας, είναι που στήνει σκαλοπατιαστά το μύθο της. Αποκρύπτει με αυτό όλες τις υπόλοιπες κοινωνικές δυναμικές που διαταράσσονται, σκόπιμα ή όχι (;), και άρα αφού τις υποβιβάζει στην οπτική αντίθεση που δημιουργείται, με το συν να βρίσκεται στην αισθητική της νέας επέμβασης και το πλην να περιρρέει στα παράπλευρα πλέον υφιστάμενα (γερασμένα μα γεμάτα), τελικά τις απομακρύνει. Ο μύθος της αστικής αναζωογόνησης λοιπόν είναι διπλός. Λειτουργεί και ως εκκινητής κοινωνικών αλλαγών.
Δεν εντοπίζεται το προβληματικό όμως στο εμφανές υλικό αποτέλεσμα αυτών των επεμβάσεων, μία καινούρια πλατεία ή ένα δίκτυο πεζοδρόμων για παράδειγμα, αλλά στην πιθανή διατάραξη ευαίσθητων κοινωνικών ισορροπιών που ταλαντεύονται πλέον βίαια και επικίνδυνα, ιδιαίτερα, στις λεγόμενες «υποβαθμισμένες» γειτονιές. Η αισθητική ολοκλήρωση αυτής της επέμβασης ως αστικός νεωτερισμός είναι που προβάλλεται εμπρός και στήνει το πρόσωπο του μύθου, ενώ η ουσία της μοιάζει να αποκρύπτεται ή καλύτερα μάλλον, να παραποιείται. Η επέμβαση θα επιχειρήσει να λειτουργήσει ως διώκτης αφού οι προδιαγραφές υλοποίησης της το έχουν ορίσει έτσι από την αρχή και αυτό είναι που αποκρύπτεται. Για παράδειγμα η επιτυχία του μύθου της αστικής αναζωογόνησης, όπως αυτό χαρακτηριστικά συμβαίνει στην πρακτική του gentrification, είναι η ουσία (σίγουρα το αποτέλεσμα) της παρέμβασης μίας κεντρικής εξουσίας, οικονομικής και πολιτικής η οποία θέτει εκτός επιθυμητών κοινωνικών ορίων αστικές «γηγενείς» ομάδες (υποστηρίζει ουσιαστικά αυτά τα όρια) οργανώνοντας αυτές τις αστικές αναζωογονήσεις. Ομάδες που είτε βρίσκονται από αυθόρμητη επιλογή τους εκεί (σπάνια - τι σημαίνει άραγε επιλογή για τις περισσότερο αδύναμες κοινωνικές ομάδες) είτε βρέθηκαν από προηγούμενες ανακαταταξείς που τους οδήγησαν στο περιθώριο της πόλης. Το περιθώριο όμως αυτό το οικειοποήθηκαν, ρίζωσαν εκεί..
Αν η λύση αυτού του μύθου βρίσκεται στην αμφισβήτηση του άρτια σχεδιασμένου νέου αστικού περιβάλλοντος σε αυτό δεν εννοείται η αντίσταση στις αναπλάσεις, την αποπομπή δηλαδή κάθε νέας υλικής κατασκευής, αλλά η διεκδίκηση διατήρησης της κοινωνικής ισσοροπίας στα πρόσωπα των ατόμων που επιθυμούν και θέλουν να παραμένουν στον αστικό τόπο επιλογής τους και με τις αστικές ενέσεις αναζωογόνησης να τους απευθύνονται και όχι να λειτουργούν ως διώκτες και να μετακινούνται στο περιθώριο τελικά ως αστικά αποκούμπια χωρίς γη. Ερώτημα μένει βέβαια αφενός αν υπό αυτούς τους όρους τελικά κάτι τέτοιο συμβαίνει, μάλλον όχι, και αφετέρου με ποιες προυποθέσεις θα μπορούσε να συμβεί. Το κόστος των επεμβάσεων δείχνει το τίμημα των κοινωνικών ανακατανομών που επιβάλει η γεωγραφία αυτού του «αστικού -ωραίου» η γεωγραφία τελικά της βύθισης και της ανάδυσης της αστικής γεωπροσόδου και του διαρκούς προσδιορισμού του περιθωρίου και των κατοίκων του.
Κεραμεικός, Μεταξουργείο, Γκάζι, Ομόνοια, Άγιος Παντελεήμονας
Νερατζιώτισσα, Άγιος Δημήτριος
Παραμύθι χωρίς όνομα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου